Is propolis gezond? Propolis is een van de meest fascinerende producten uit de natuur. Wie wel eens bij een bijenkast heeft gestaan, herkent meteen de warme, kruidige geur van bomen en hars. Dat is propolis! Al duizenden…
Is propolis gezond?
Propolis is een van de meest fascinerende producten uit de natuur. Wie wel eens bij een bijenkast heeft gestaan, herkent meteen de warme, kruidige geur van bomen en hars. Dat is propolis! Al duizenden jaren kijken mensen met bewondering naar hoe bijen dit bijzondere product maken én benutten. Wat is propolis precies, hoe beschermt propolis het bijenvolk, en wat kunnen wij mensen er vandaag de dag mee?
Het eigen afweersysteem van bomen
Om te begrijpen wat propolis is, gaan we eerst naar het bos. Bomen produceren van nature kleverige harsen en gommen om hun meest kwetsbare delen te beschermen. Wanneer een boom een beschadiging oploopt of nieuwe knoppen vormt, bedekt hij deze met een dun laagje hars. Dit natuurlijke schild beschermt tegen vocht, zodat schimmels geen kans krijgen de boom aan te tasten. Invloeden van buitenaf wordt door deze harsen effectief bestreden. Zo blijft de boom gezond en zullen knoppen of beschadigingen niet gaan rotten.
Wat doen bijen met deze boomharsen?
Inzamelen: Vliegbijen knagen verse hars van de bomen en boomknoppen, en kneden dit taaie materiaal met kaken en voorpoten tot een balletje. Daarna leggen ze met hun middenpootje het balletje in het korfje aan hun achterpoot (het korfje waar ze ook stuifmeel in verzamelen). Zo nemen ze het mee terug naar de kast. Dit doen ze vooral in het najaar als het volk zich voorbereidt op de komende winter.
Veredelen: De boomharsen bevatten flavonoïden die een natuurlijke werking tegen ziektekiemen bezitten. In de kast mengen bijen de boomhars met hun speeksel, en voegen er zo eigen enzymen en ook bijenwas aan toe. Zo ontstaat propolis: een taaie, klevende en rijk geurende 'bijenbalsem'.
De ‘burcht’ beschermen: Het woord propolis komt uit het Grieks en betekent letterlijk "voor de stad". Bijen gebruiken het om het bijenvolk hygiënisch en droog te houden. Ze dichten er naden en kiertjes van de bijenkast of korf mee af tegen tocht en kou. Ze polijsten de cellen waarin de koningin eitjes legt en bekleden de binnenwand met een flinterdun laagje propolis. Zo blijft het broednest op de perfecte temperatuur en blijft de leefomgeving van het volk schoon.
Indringers onschadelijk maken: Als er indringers in de kast komen, die de bijen wel kunnen doden maar niet verwijderen – een muis bijvoorbeeld - dan pakken ze die in met propolis. De muis wordt dan gemummificeerd. Hij kan niet meer bederven en bacteriën in de kast verspreiden.Kortom: Propolis werkt voor de bijen beschermend, antibacterieel en schimmeldodend. Het is essentieel om het volk gezond te houden!
Propolis door de eeuwen heen
Dat bijen dit kleverige materiaal gebruikten om hun nest te beschermen, bleef in de oudheid niet onopgemerkt. De mens observeerde het bijenvolk en haar gedragingen, en vond behalve honing ook propolis aan de wanden van de bijenkorf of -kast. De vernuftige manier waarop bijen het hele volk beschermen werd al vroeg opgemerkt.
ca. 3000 v.Chr.: De Oude Egyptenaren
Egyptenaren stonden bekend om hun verfijnde kennis van balsemtechnieken. Ze bewonderden de manier waarop propolis in de bijenkast verval en ontbinding tegenging. Daarom gebruikten ze bijenhars als ingrediënt om de overledenen mee te mummificeren.
ca. 500 v.Chr.: De Grieken en Romeinen
In de klassieke oudheid werd propolis 'de balsem van de bijen' genoemd. Historische geschriften vertellen dat Griekse en Romeinse geleerden en verzorgers de hars waardeerden in hun dagelijkse rituelen en natuurlijke huidverzorging.
Propolis in de middeleeuwen
Tijdens de Middeleeuwen en de Renaissance raakte de kennis over bijenproducten wijdverspreid via monniken en kruidengenezers. In historische kruidenboeken werd propolis geroemd om zijn beschermende en verzorgende eigenschappen voor de huid. Tegelijkertijd benutten boeren en ambachtslieden de kleverige eigenschappen van de hars in het dagelijks leven: ze smeerden er de naden van bijenkorven (vlechtkorven) mee dicht om tocht en regen buiten te houden en beschermden er houten werktuigen mee tegen houtrot.
Propoliszalf bekijkenPropolis en je gezondheid
De samenstelling van propolis is niet eenduidig. Doordat propolis een zuiver natuurproduct is, verschilt de exacte samenstelling per seizoen, regio en bijenvolk. Dit heeft imkers er niet van weerhouden om propolis uit de kast te oogsten, te onderzoeken en te verwerken in producten voor mensen.Propolis wordt zowel gebruikt in voedingssupplementen als in verzorgingsproducten. Het is een natuurproduct, favoriet bij mensen die ervan houden hun voedingspatroon op deze manier aan te vullen, of hun lichaam ermee te verzorgen met zalf of crème waar propolis aan toegevoegd is.
De werking van propolis in producten voor mensen is onderzocht, maar er is geen wetenschappelijk bewijs voor de werking van propolis als het gaat om de gezondheid van mensen. De Europese wetgeving staat daarom niet toe om gezondheidsclaims aan propolis toe te kennen. Daarom vind je op onze website geen uitspraken over propolis en een gezonde werking ervan voor mensen. Propolis is ook geen geneesmiddel of medicijn. Raadpleeg bij medische klachten of vragen rond uw gezondheid altijd een arts.Liefhebbers van de natuur en de imkerij gebruiken producten met propolis als onderdeel van gevarieerde voeding, zien het als een natuurlijk ingrediënt in hun verzorging.
Belangrijke bij eerste gebruik
Ongeveer 1 op de 2000 mensen vertoont een allergische reactie op propolis. Test het product daarom altijd even voor gebruik: breng één drupje tinctuur of een beetje zalf aan in de elleboogholte. Wordt de plek binnen 24 uur rood of branderig? Dan adviseren wij het product niet verder te gebruiken.Propolis producten bekijken Terug naar de kennisbank
